Курс туралы
«Философия» курсы болашақ мамандардың тәуелсіз және сыни ойлау мәдениетін қалыптастыруға, негізгі дүниетанымдық ұғымдарды түсінуге және адамның әлемдегі орны туралы саналы көзқарас дамытуға бағытталған.
Курста философияның пайда болуы мен дамуы, пәні мен әдістері, тарихи типтері, дүниені философиялық түсінудің негіздері, болмыс мәселесі, онтология мен метафизика, сана мен тіл, таным мен шығармашылық, ғылыми және ғылыми емес білім, ғылым, техника мен технология мәселелері қарастырылады.
Сонымен қатар адам философиясы, өмір мен өлім, өмірдің мәні, этика, құндылықтар, еркіндік, эстетика, қоғам мен мәдениет, тарих және дін философиясы, сондай-ақ «Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» идеяларының философиялық мазмұны талданады.
Философия – рухани мәдениет пен адамзат білімінің көне әрі маңызды салаларының бірі. Біздің дәуірімізге дейінгі VII–VI ғасырларда Ежелгі Үндістанда, Қытайда және Грекияда қалыптасқан философиялық ой кейінгі дәуірлерде қоғамдық сананың тұрақты формасына айналды. Философиялық мәселелерді зерделеу адамның өмірлік ұстанымдарын, құндылықтарын және дүниеге көзқарасын саналы түрде қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Курстың академиялық презентациясы
| Курстың бағыты |
Дүниетанымдық, сыни, аналитикалық және аргументативтік ойлауды дамыту |
| Құрылымы |
15 тақырыптық модуль |
| Оқыту тәсілдері |
Философиялық мәтіндерді түсіндіру, ұғымдарды салыстыру, проблемалық сұрақтарды талдау және философиялық пайымдау |
| Бағалау жүйесі |
Test – 100% |
| Қалыптастырылатын дағдылар |
Сыни ойлау, философиялық талдау, ұғымдарды жүйелеу, дәлелді пікір білдіру және дүниетанымдық мәселелерді бағалау |
Курстың мақсаты
Студенттердің бойында дүниеге көзқарастың ерекше формасы ретіндегі философия туралы тұтас және жүйелі түсінік қалыптастыру, философияның негізгі бөлімдерін, әдістерін және мәселелерін меңгерту, сондай-ақ оларды болашақ кәсіби қызмет аясындағы мәселелерді талдауда қолдануға үйрету.
Курстың міндеттері
- Философияның пайда болу алғышарттарын, даму кезеңдерін, пәнін және негізгі әдістерін түсіндіру.
- Философиялық ойдың тарихи типтері мен негізгі бағыттарын салыстыру.
- Болмыс, сана, тіл, таным және шығармашылық мәселелерінің философиялық мазмұнын ашу.
- Ғылыми және ғылыми емес білімнің ерекшеліктерін, ғылым мен техниканың қоғамдағы рөлін талдау.
- Адам, өмірдің мәні, құндылық, еркіндік, мораль және өнер мәселелерін философиялық тұрғыдан пайымдау.
- Қоғам, мәдениет, тарих және дін құбылыстарын философиялық әдістер арқылы зерттеу.
- Қазақстанның қазіргі рухани даму идеяларын әлемдік және ұлттық философиялық дәстүрлер контексінде бағалау.
- Кәсіби саладағы мәселелердің философиялық мазмұнын анықтау және дәлелді қорытынды ұсыну дағдыларын дамыту.
Күтілетін оқу нәтижелері
Курсты аяқтағаннан кейін білім алушы:
- Философияның пайда болуын, тарихи даму кезеңдерін, пәнін, әдістерін және негізгі бағыттарын сипаттайды.
- Метафизика, онтология, сана, тіл, таным және шығармашылықтың негізгі философиялық мәселелерін түсіндіреді.
- Дүниені танудың философиялық және ғылыми әдістерін жүйелейді, ғылыми және ғылыми емес білімді ажыратады, ғылым мен техниканың қоғамдағы орнын бағалайды.
- Адам, өмір мен өлім, өмірдің мәні, құндылық, мораль, еркіндік, өнер және дін туралы философиялық тұжырымдарды талдайды.
- Қоғам, мәдениет және тарих мәселелерін философиялық тұрғыдан бағалайды, Қазақстанның рухани даму идеяларын түсіндіреді және кәсіби мәселелердің философиялық мазмұны бойынша дәлелді қорытынды ұсынады.
Оқу нәтижелеріне қол жеткізу индикаторлары
ОН 1 индикаторлары
- ОН 1.1 – Философияның пайда болу алғышарттары мен тарихи даму кезеңдерін анықтайды.
- ОН 1.2 – Философияның пәнін, қызметтерін және негізгі әдістерін түсіндіреді.
- ОН 1.3 – Философиялық ойдың тарихи типтері мен бағыттарын салыстырады.
ОН 2 индикаторлары
- ОН 2.1 – Болмыс, онтология және метафизика ұғымдарының мазмұнын ашады.
- ОН 2.2 – Сана мен тілдің өзара байланысын философиялық тұрғыдан түсіндіреді.
- ОН 2.3 – Таным мен шығармашылықтың табиғатын және негізгі формаларын талдайды.
ОН 3 индикаторлары
- ОН 3.1 – Философиялық және ғылыми таным әдістерін жүйелейді.
- ОН 3.2 – Ғылыми және ғылыми емес білімнің ерекшеліктерін ажыратады.
- ОН 3.3 – Ғылым, техника және технологиялардың әлеуметтік салдарын бағалайды.
ОН 4 индикаторлары
- ОН 4.1 – Адам табиғаты, өмір мен өлім және өмірдің мәні туралы философиялық тұжырымдарды салыстырады.
- ОН 4.2 – Этика, құндылық және еркіндік ұғымдарының адам өміріндегі маңызын негіздейді.
- ОН 4.3 – Өнер мен діннің дүниетанымдық және мәдени қызметтерін талдайды.
ОН 5 индикаторлары
- ОН 5.1 – Қоғам, мәдениет және тарихи үдерістің философиялық модельдерін түсіндіреді.
- ОН 5.2 – «Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» идеяларының философиялық мазмұнын талдайды.
- ОН 5.3 – Кәсіби және қоғамдық мәселелер бойынша философиялық аргументтер құрып, негізделген қорытынды ұсынады.
Силлабус
| Модуль |
Тақырып |
Негізгі мазмұны |
| 1 |
Философияның пайда болуы және дамуы |
Философияның қалыптасу алғышарттары, Ежелгі Үндістан, Қытай және Грекия философиялық дәстүрлері, философиялық ойдың даму кезеңдері. |
| 2 |
Философия – даналыққа құштарлық |
Философияның пәні, құрылымы, қызметтері, әдістері және адамның дүниетанымын қалыптастырудағы орны. |
| 3 |
Дүниені философиялық түсінудің негіздері |
Дүниетанымның тарихи түрлері, философиялық мәселелердің ерекшеліктері, әлемнің философиялық бейнесі. |
| 4 |
Болмыс. Онтология және метафизика |
Болмыс пен бейболмыс, материя, қозғалыс, кеңістік пен уақыт, онтология және метафизика мәселелері. |
| 5 |
Таным және шығармашылық |
Танымның субъектісі мен объектісі, сезімдік және рационалдық таным, ақиқат, шығармашылық және интуиция. |
| 6 |
Білім, ғылым, техника және технологиялар |
Ғылыми және ғылыми емес білім, ғылымның әдістері, ғылыми революциялар, техника мен технологияның философиялық мәселелері. |
| 7 |
Адам философиясы және құндылықтар әлемі |
Адам табиғаты, тұлға, даралық, адамның әлеуметтік болмысы, құндылықтардың қалыптасуы мен жіктелуі. |
| 8 |
Өмір және өлім. Өмірдің мәні |
Өмірдің мәні туралы философиялық тұжырымдар, өлім мәселесі, мәңгілік, жауапкершілік және адам болмысының шектеулілігі. |
| 9 |
Этика. Құндылықтар философиясы |
Моральдың табиғаты, жақсылық пен жамандық, парыз, ар-ождан, жауапкершілік және аксиология. |
| 10 |
Еркіндік философиясы |
Еркіндік пен қажеттілік, таңдау, жауапкершілік, ерік және тұлғаның автономиясы. |
| 11 |
Өнер философиясы |
Эстетикалық сана, әсемдік пен асқақтық, өнердің табиғаты, көркем шығармашылық және эстетикалық қабылдау. |
| 12 |
Қоғам және мәдениет |
Қоғамдық болмыс, әлеуметтік құрылым, мәдениет типтері, өркениет және жаһандану мәселелері. |
| 13 |
Тарих философиясы |
Тарихи үдерістің мәні, бағыттылығы мен қозғаушы күштері, прогресс және тарихи даму модельдері. |
| 14 |
Дін философиясы |
Діннің пайда болуы, құрылымы мен қызметтері, сенім мен ақылдың арақатынасы, діни тәжірибе және зайырлылық. |
| 15 |
«Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» – жаңа Қазақстан философиясы |
Ұлттық бірегейлік, тарихи сана, қоғамдық жаңғыру, құндылықтар сабақтастығы және қазіргі Қазақстанның рухани даму бағдарлары. |
Пререквизиттер және постреквизиттер
| Бөлім |
Мазмұны |
| Пререквизиттер |
Қазақстан тарихы, дүниежүзі тарихы, адам және қоғам туралы мектеп бағдарламасының базалық білімі. |
| Постреквизиттер |
Әлеуметтану, саясаттану, мәдениеттану, кәсіби этика, ғылыми зерттеу әдіснамасы және кәсіби бағыттағы әлеуметтік-гуманитарлық пәндер. |
Білімді бақылау жүйесінің спецификациясы
| Бақылау түрі |
Мазмұны мен форматы |
Саны |
Тексерілетін ОН |
Есептеу тәсілі |
Үлесі |
| Test |
Әр дәріс бойынша бір дұрыс жауапты, бірнеше дұрыс жауапты, сәйкестендіру, реттілікті анықтау, ұғымды тану, философиялық позицияларды салыстыру және жағдаятты талдау тапсырмалары |
45 |
ОН 1–ОН 5 |
Жинақталған балл ÷ 264 × 100 |
100% |
| Барлығы |
|
45 |
ОН 1–ОН 5 |
264 бастапқы балл = 100% |
100% |
Ескерту: әр дәрісте тест тапсырмалары қарастырылған. Дәрістер бойынша максималды балл әртүрлі болғандықтан, модульдердің қорытынды бағадағы үлесі жинақталған бастапқы баллға пропорционалды есептеледі. Курс бойынша 264 бастапқы балл 100%-ға нормаланады.
Бағалау құрылымы
| Тест |
Қамтылатын модуль |
Шикі балл |
Қорытынды үлесі |
| 1 |
Философияның пайда болуы және дамуы |
11 балл |
11/264 ≈ 4,17% |
| 2 |
Философия – даналыққа құштарлық |
30 балл |
30/264 ≈ 11,36% |
| 3 |
Дүниені философиялық түсінудің негіздері |
11 балл |
11/264 ≈ 4,17% |
| 4 |
Болмыс. Онтология және метафизика |
30 балл |
30/264 ≈ 11,36% |
| 5 |
Таным және шығармашылық |
9 балл |
9/264 ≈ 3,41% |
| 6 |
Білім, ғылым, техника және технологиялар |
26 балл |
26/264 ≈ 9,85% |
| 7 |
Адам философиясы және құндылықтар әлемі |
8 балл |
8/264 ≈ 3,03% |
| 8 |
Өмір және өлім. Өмірдің мәні |
25 балл |
25/264 ≈ 9,47% |
| 9 |
Этика. Құндылықтар философиясы |
9 балл |
9/264 ≈ 3,41% |
| 10 |
Еркіндік философиясы |
26 балл |
26/264 ≈ 9,85% |
| 11 |
Өнер философиясы |
9 балл |
9/264 ≈ 3,41% |
| 12 |
Қоғам және мәдениет |
26 балл |
26/264 ≈ 9,85% |
| 13 |
Тарих философиясы |
9 балл |
9/264 ≈ 3,41% |
| 14 |
Дін философиясы |
27 балл |
27/264 ≈ 10,23% |
| 15 |
«Мәңгілік Ел» және «Рухани жаңғыру» |
8 балл |
8/264 ≈ 3,03% |
| Барлығы |
264 бастапқы балл |
100% |
Тест тапсырмаларының мазмұндық спецификациясы
| Бағаланатын компонент |
Көрсеткіш |
Ұсынылатын үлес |
| Философиялық ұғымдар мен терминдер |
Негізгі ұғымдардың мазмұнын білу және оларды дұрыс ажырату |
25% |
| Теориялар мен философиялық бағыттар |
Философиялық мектептерді, тұжырымдамаларды және ойшылдардың позицияларын түсіну |
25% |
| Салыстыру және талдау |
Ұғымдар мен философиялық позициялар арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтау |
20% |
| Себеп-салдарлық байланыстар |
Философиялық мәселелердің алғышарттарын, салдарын және логикалық байланыстарын түсіндіру |
20% |
| Қазіргі және ұлттық контекст |
Философиялық идеяларды қазіргі қоғаммен, кәсіби саламен және Қазақстанның рухани дамуымен байланыстыру |
10% |
| Барлығы |
100% |
Бағалау критерийлері
| Деңгей |
Бағалау сипаттамасы |
Қорытынды балл |
| Өте жақсы |
Философиялық ұғымдар мен теорияларды толық меңгерген; позицияларды ажыратады, салыстырады және проблемалық жағдаяттарды дұрыс талдайды. Дұрыс жауаптар үлесі 90–100%. |
90–100 |
| Жақсы |
Негізгі ұғымдар мен теорияларды меңгерген; философиялық бағыттарды дұрыс ажыратады, бірақ жекелеген талдау тапсырмаларында қателер жібереді. Дұрыс жауаптар үлесі 75–89%. |
75–89 |
| Қанағаттанарлық |
Негізгі материалды жалпы түсінеді, алайда ұғымдарды салыстыруда, себеп-салдарлық байланыстарды анықтауда және жағдаяттарды талдауда тұрақты қателер бар. Дұрыс жауаптар үлесі 50–74%. |
50–74 |
| Қанағаттанарлықсыз |
Негізгі философиялық ұғымдар мен теорияларды жеткілікті меңгермеген; дұрыс жауаптар үлесі 50%-дан төмен. |
0–49 |
Оқу нәтижелері мен бағалау құралдарының сәйкестігі
| Оқу нәтижесі |
Бағалау құралдары |
| ОН 1 |
1–3-модульдер бойынша тесттер: философияның пайда болуы, пәні, әдістері және дүниетанымдық негіздері |
| ОН 2 |
4–5-модульдер бойынша тесттер: болмыс, онтология, метафизика, таным және шығармашылық |
| ОН 3 |
6-модуль бойынша тест: білім, ғылым, техника және технологиялар |
| ОН 4 |
7–11 және 14-модульдер бойынша тесттер: адам, өмірдің мәні, этика, құндылық, еркіндік, өнер және дін |
| ОН 5 |
12–13 және 15-модульдер бойынша тесттер: қоғам, мәдениет, тарих және Қазақстанның рухани жаңғыру философиясы |
Курс авторлары
Әлиев Шаттық Шалабайұлы
Философия докторы (PhD). Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Философия және саясаттану факультетінің «философия» мамандығын 2007 жылы үздік дипломмен бітірген. 2007-2009 жылдар аралығында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де философия кафедрасының магистратурасында оқыды. 2010-2013 аралығында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Философия және саясаттану факультетінің PhD докторантурасында «Философия» мамандығы бойынша оқыды.
2013 жылы 6D020100-Философия мамандығы бойынша «Ақпараттық қоғамдағы басқару: әлеуметтік-философиялық талдау» атты докторлық диссертация жұмысын қорғады. Докторантурада оқу барысында АҚШ-тың Техас Технологиялық Университетінің Философия департаментінде (Texas Tech University, Department of Philosophy, USA) ғылыми іс-тәжірибеден өткен. 4 ұжымдық монографияның, 40-тан астам ғылыми мақалалардың авторы. Scopus мәліметтер базасына кіретін журналдарда 2 мақаласы жарыққа шыққан. 2008 жылдан бастап әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де қызмет атқарады.
shattyk.aliyev@gmail.com
Құдайбергенова Назгүл Жанысқызы
Философия докторы (PhD), әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Философия және саясаттану факультеті, Философия кафедрасының аға оқытушысы. 2006-2010 жылдар аралығында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің, Шығыстану факультетінің, қытайтану бөлімінде білім алған. 2010-2012 жылдар аралығында Қазақ ұлттық университетінің, Шығыстану факультетінің магистратура бөлімінде оқыған.
2015 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде «Философия» мамандығы бойынша докторантура бөлімінде білім алып, «Конфуций мен И. Кант философиясының рухани-адамгершілік құндылықтарына салыстырмалы талдау» тақырыбында докторлық диссертация қорғаған. Докторантурада оқу барысында Лос-Анджелес қаласының Оңтүстік Калифорния универитетінде ғылыми іс-тәжірибеден өткен. Ғылыми зерттеу тақырыптары: этика, Шығыс философиясы, Конфуцийшілдік, компаративистика. Халықаралық Scopus базасына кіретін журналдарда мақалалары жарық көрген.
nazgul.zhanysovna@gmail.com
