kaznu

Sociology

Запуски курса

Для зачисления на курс требуется приглашение

Курс туралы

«Әлеуметтану» курсы қоғамның әлеуметтік жағдайын теориялық тұрғыдан түсіндіруге, сипаттауға және жүйелеуге, сондай-ақ тәжірибелік зерттеулер арқылы әлеуметтік деректерді жинауға және талдауға мүмкіндік береді.

Қоғам күрделі әлеуметтік байланыстар мен қарым-қатынастар жүйесінен тұрады. Бұл байланыстар серіктестік пен ынтымақтастыққа негізделіп, қоғамның дамуына ықпал етуі немесе қарама-қайшылықтар мен дау-жанжалдар туындатуы мүмкін. Әлеуметтану түрлі әлеуметтік байланыстардың қалыптасу заңдылықтарын түсіндіреді және әлеуметтік мәселелерді шешудің тиімді жолдарын айқындауға көмектеседі.

Курсты оқу барысында білім алушылар тұлға мен отбасының әлеуметтенуін, әлеуметтік құрылым мен теңсіздікті, девиантты мінез-құлықты, дін мен мәдениетті, этнос пен ұлтты, масс-медиа мен ақпараттық технологияларды, жаһандану, еңбек, денсаулық, урбанизация және әлеуметтік өзгерістерді әлеуметтанулық тұрғыдан талдайды.

Курстың академиялық презентациясы

Курстың бағыты	Қоғамдық құбылыстарды, әлеуметтік құрылымдарды, институттарды, үдерістер мен өзгерістерді теориялық және эмпирикалық тұрғыдан талдау
Құрылымы	15 тақырыптық апта
Оқыту әдістері	Проблемалық дәрістер, әлеуметтанулық кейстерді талдау, пікірталас, сауалнама мен бақылау элементтері, эссе, тест және өзіндік жұмыс
Бағалау жүйесі	Test — 20%; Essay — 30%; Final test — 50%
Қалыптасатын дағдылар	Әлеуметтанулық ойлау, зерттеу мәселесін тұжырымдау, деректерді жинау және түсіндіру, әлеуметтік үдерістерді салыстыру, дәлелді қорытынды жасау

Курстың мақсаты

Әлеуметтік сала теорияларын, әдістерін және әлеуметтанулық зерттеулерді жүргізу ерекшеліктерін талдау арқылы әлеуметтану теориясы мен практикасы туралы жүйеленген білім негіздерін игеру қабілетін қалыптастыру.

Курстың міндеттері

Әлеуметтанудың объектісін, пәнін, негізгі категорияларын, теориялары мен тарихи даму кезеңдерін меңгеру.
Әлеуметтанулық зерттеулерді ұйымдастыру және алғашқы ақпаратты жинау әдістерін қолдану дағдыларын қалыптастыру.
Қоғамның әлеуметтік құрылымын, тұлға мен отбасының әлеуметтену ерекшеліктерін талдау.
Девиация, мәдениет, дін, этнос, білім, теңсіздік және масс-медиа құбылыстарын әлеуметтанулық тұрғыдан түсіндіру.
Жаһандану, еңбек, денсаулық, урбанизация және әлеуметтік өзгерістердің қоғамға әсерін бағалау.

Күтілетін оқу нәтижелері (ОН)

ОН 1. Әлеуметтану ғылымының зерттеу ерекшеліктерін айқындау негізінде зерттеулерді ұйымдастыру және алғашқы мәліметтерді жинау әдістерін еркін қолдану.
ОН 2. Қоғамның әлеуметтік құрылымына қатысты нәтижелерді жинақтау арқылы тұлға мен отбасының орны мен әлеуметтену ерекшеліктерін негіздеу.
ОН 3. Девиацияның қалыптасу жағдайларын талдау нәтижесінде оларды реттеудегі және қоғамдық сананы дамытудағы әлеуметтік институттардың маңызын көрсету.
ОН 4. Жаһандану жағдайындағы теңсіздіктерді айқындау және ақпараттық қоғамның олардың қалыптасуына әсері туралы әлеуметтанулық қорытынды жасау.
ОН 5. Қоғамдағы модернизациялық өзгерістер мен урбанизация үдерісін талдау негізінде олардың халықтың әлеуметтік денсаулығының сапалық көрсеткіштеріне әсерін бағалау.

ОН-ге қол жеткізу индикаторлары

ОН 1 индикаторлары

ЖИ 1.1. Базалық әлеуметтанулық категориялардың мазмұны мен мәнін анықтайды.
ЖИ 1.2. Негізгі әлеуметтанулық теорияларды түсіндіреді.
ЖИ 1.3. Әлеуметтанулық зерттеу түрлері мен ақпарат жинау әдістерінің мүмкіндіктерін сипаттайды.

ОН 2 индикаторлары

ЖИ 2.1. Қоғамның таптық, кәсіби, аймақтық және демографиялық құрылымын жүйелейді.
ЖИ 2.2. Тұлғаның әлеуметтену ерекшеліктерін сипаттайды.
ЖИ 2.3. Отбасының әлеуметтік институт ретіндегі рөлі мен маңызын негіздейді.

ОН 3 индикаторлары

ЖИ 3.1. Девиантты мінез-құлық түрлерін ажыратады және олардың себептерін түсіндіреді.
ЖИ 3.2. Дін мен мәдениеттің қоғамдағы ынтымақтастықты қалыптастырудағы рөлін айқындайды.
ЖИ 3.3. Этноәлеуметтенудің азаматтық қоғамдағы өзгерістерін саралайды.

ОН 4 индикаторлары

ЖИ 4.1. Білімнің әлеуметтік теңсіздікке әсерін айқындайды.
ЖИ 4.2. Масс-медиа мен ақпараттық технологиялардың қоғамдағы мүмкіндіктері мен ықпалын бағалайды.
ЖИ 4.3. Жаһандану тұжырымдамаларын түсіндіреді және олардың әлеуметтік теңсіздікке ықпалын талдайды.

ОН 5 индикаторлары

ЖИ 5.1. Халықтың физикалық және психикалық денсаулығын бағалау өлшемдерін әзірлейді.
ЖИ 5.2. Урбанизация үдерісінің жетістіктері мен проблемаларын тұжырымдайды.
ЖИ 5.3. Модернизациялық және инновациялық өзгерістерді талқылайды және бағалайды.

Силлабус

Силлабус 15 тақырыптық аптадан тұрады.

Апта	Тақырып
1	Әлеуметтану ғылымы, оның объектісі мен пәні
2	Әлеуметтану ғылымының тарихи қалыптасуы мен дамуы
3	Әлеуметтанулық зерттеудің түрлері мен әдістері
4	Қоғамның әлеуметтік құрылымы әлеуметтануы
5	Тұлға әлеуметтануы
6	Отбасы әлеуметтануы
7	Девиантты мінез-құлық әлеуметтануы
8	Дін, мәдениет және қоғам
9	Этнос және ұлт әлеуметтануы
10	Білім және әлеуметтік теңсіздік
11	Масс-медиа және ақпараттық технологиялардың қоғамдағы рөлі
12	Экономика, жаһандану және еңбек
13	Денсаулық пен медицинаның салауатты өмір сүруге әсері
14	Халық, урбанизация және қоғамдық қозғалыстар
15	Әлеуметтік өзгерістердің бағыттары мен перспективалары

Пререквизиттер және постреквизиттер

Пререквизиттер	Әлеуметтану тарихы; Әлеуметтанудың әдіснамасы мен әдістері.
Постреквизиттер	Салыстырмалы социология.

Білімді бақылау жүйесінің спецификациясы

Білімді бақылау жүйесі ағымдық және қорытынды бағалауды біріктіреді. Барлық компоненттер 100 балдық шкала бойынша бағаланып, жүйеде белгіленген салмағына сәйкес қорытынды бағаға енгізіледі.

Бақылау түрі	Мазмұны	Өткізу мерзімі	ОН	Салмағы
Test	Негізгі ұғымдар, теориялар, зерттеу әдістері және тақырыптық материал бойынша жабық және ашық сұрақтар.	Курс барысында	ОН 1–ОН 4	20%
Essay	Таңдалған әлеуметтік мәселені теориялық ұғымдар мен деректер негізінде талдайтын құрылымдалған академиялық эссе.	Оқу кестесіне сәйкес	ОН 2–ОН 5	30%
Final test	Курстың барлық тақырыптары бойынша білімді, түсінуді және әлеуметтанулық талдау дағдыларын тексеретін қорытынды тест.	Курс соңында	ОН 1–ОН 5	50%
Барлығы				100%

Бағалау құрылымы

Тапсырма түрі	Салмағы	Баға	Өлшенген баға
Test	20%	0%	0%
Essay	30%	0%	0%
Final test	50%	0%	0%
Барлығы	100%	—	0%

Қорытынды баға формуласы: Test × 0,20 + Essay × 0,30 + Final test × 0,50.

Бағалаудың жалпы критерийлері

Деңгей	Нәтиженің сипаттамасы	Қорытынды балл
Өте жақсы	Материалды толық және жүйелі меңгерген; әлеуметтанулық ұғымдар мен теорияларды дұрыс қолданады; деректерді талдап, дәлелді әрі дербес қорытынды жасайды.	90–100
Жақсы	Материалды жеткілікті меңгерген; негізгі ұғымдар мен теорияларды қолданады; талдауы негізді, бірақ жекелеген дәлсіздіктер немесе толық ашылмаған тұстар бар.	75–89
Қанағаттанарлық	Негізгі мазмұнды ішінара түсінеді; талдау мен дәлелдеуде олқылықтар бар; қорытындылар жеткіліксіз негізделген.	50–74
Қанағаттанарлықсыз	Негізгі ұғымдар мен мазмұнды меңгермеген; елеулі қателер жібереді; тапсырма орындалмаған немесе талаптарға сәйкес келмейді.	0–49

Бағалау компоненттерінің критерийлері

Компонент	Критерий	Критерий салмағы
Test	Жауаптардың дұрыстығы және тапсырмаларды орындау дәлдігі	50%
	Әлеуметтанулық ұғымдар мен теорияларды түсіну	30%
	Жауаптардың толықтығы және белгіленген уақытты сақтау	20%
Essay	Әлеуметтік мәселені анықтау және әлеуметтанулық талдау тереңдігі	30%
	Теориялық ұғымдар мен деректерді орынды қолдану	25%
	Аргументацияның қисындылығы және қорытындылардың негізділігі	25%
	Құрылымы, академиялық тіл және рәсімдеу талаптарын сақтау	20%
Final test	Негізгі ұғымдар мен категорияларды білу	35%
	Теорияларды түсіну және әлеуметтік жағдайларға қолдану	30%
	Курс тақырыптарын кешенді меңгеру	25%
	Жауаптардың логикалық және терминологиялық дәлдігі	10%

Бағалау компоненттерінің оқу нәтижелерімен сәйкестігі

Оқу нәтижесі	Test	Essay	Final test
ОН 1. Әлеуметтанулық зерттеулер мен әдістер	✓	—	✓
ОН 2. Әлеуметтік құрылым, тұлға және отбасы	✓	✓	✓
ОН 3. Девиация және әлеуметтік институттар	✓	✓	✓
ОН 4. Жаһандану, теңсіздік және ақпараттық қоғам	✓	✓	✓
ОН 5. Модернизация, урбанизация және әлеуметтік денсаулық	—	✓	✓

Course Authors

Gulmira ABDIRAIYMOVA

Gulmira ABDIRAIYMOVA is a Doctor of Sociological Sciences, Professor, Head of the Department of Sociology and Social Work at Al-Farabi Kazakh National University. She is the author of more than 300 scientific publications, including articles in international journals indexed in Web of Science and Scopus. She serves as a principal investigator for research grants of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan and coordinates several international projects, including a capacity- building initiative in social work with The Hong Kong Polytechnic University (2024-2029), as well as Erasmus+ collaborations (Vrije Universiteit Amsterdam and others). Her research interests include the sociology of religiosity, spirituality, well-being and youth identity, sociology of education and science, and applied sociological research. She supervises master’s and doctoral dissertations, chairs the Dissertation Council on “Social Sciences and Education”. Director of the Center for Sociological Research and Social Engineering at Al- Farabi Kazakh National University..

Dana BURKHANOVA

Dana BURKHANOVA received her MA in Sociology from the Paris-Sorbonne University (Sorbonne Université) and her PhD in Sociology from the al-Farabi Kazakh National University in 2014. Her dissertation is entitled “Values and economic strategies of middle class in Kazakhstan”. Currently is an Instructor in the Department of Sociology and Anthropology at Nazarbayev University. Her research interests include social inequality, education, values, youth and social policy. She has participated in various research, policy analysis and consulting projects with UNICEF, UNDP, Konrad Adenauer Stiftung, Friedrich Ebert Stiftung, and the governmental bodies of the Republic of Kazakhstan. Her scholarly publications include articles in both national and international journals.

Tatyana LIFANOVA

Tatyana LIFANOVA is a Candidate of Philosophical Sciences and an experienced researcher at Al-Farabi Kazakh National University. Since 2013, she has been a member of the Educational and Methodological Association (UMO RUMS) in the field of Philosophy; since 2022 - Chair of the Academic Committee of Al-Farabi KazNU in the field of Humanities. She contributed to the development of national educational standards (GOSO), curricula, and model syllabi in Philosophy. Since 2006, she has participated as PI, co-investigator or researcher in more than 30 scientific projects funded by the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan, UNESCO, and etc. She is the author of more than 200 scientific works, including monographs, textbooks, and articles published in Scopus and Web of Science indexed journals.

Aruzhan SAIMASSAYEVA

Aruzhan SAIMASSAYEVA, PhD, is an Instructor in the Department of Sociology and Social Work at Al-Farabi Kazakh National University and a Research Fellow at The Hong Kong Polytechnic University - Al Farabi Kazakh National University Centre for Sustainable Development in Central Asia. She completed a research internship at the Centre for Religious and Cultural Studies within the Faculty of Social Sciences at the University of Ljubljana, Slovenia. Her research interests include youth studies, the sociology of religion, well-being, qualitative research methods, sustainable development, and the application of artificial intelligence in social work and education. Aruzhan serves as a Co-Principal Investigator and Co-Investigator in international research projects conducted in collaboration with The Hong Kong Polytechnic University in Hong Kong, the University of Calgary in Canada, and other international partner institutions.